PORTAL FOR LIFELONG LEARNING IN PSYCHOPATHOLOGY

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ), Αθήνα, 2017

Σύντομο κλινικό βοήθημα για ψυχιάτρους με οδηγίες και εργαλεία για την αξιόπιστη κλινική εκτίμηση της νοητικής λειτουργικότητας σε ασθενείς με σχιζοφρενικές ή συναισθηματικές διαταραχές.

§ Χορηγείται παράλληλα με την παρακολούθηση του σχετικού Κλινικού Φροντιστηρίου που διοργανώνει η ΕΨΕ

§ Υπό έκδοση εντός του 2017

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΙΩΑΝΝΙΔΗ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ

Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία (ΕΨΕ), Αθήνα, 2016

Σύντομο κλινικό βοήθημα για γενικούς ιατρούς και άλλους ιατρούς της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας για την εύστοχη ανίχνευση, εύκολη διάγνωση και άμεση αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΟΥΛΗΣ

Εκδόσεις Βήτα, Αθήνα, 2010

Η 2η έκδοση του εγχειριδίου, αναθεωρημένη και επαυξημένη. Περιλαμβάνει και κλινικές ασκήσεις με ανάλυση περιπτώσεων ασθενών, σε συνεργασία με τον Γιώργο Κωνσταντακόπουλο.

Χρησιμοποιείται ευρέως για την εκπαίδευση ψυχιάτρων και άλλων επαγγελματιών ψυχικής υγείας.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΟΥΛΗΣ

Εκδόσεις Βήτα, Αθήνα, 2006

Εγχειρίδιο με φαινομενολογική περιγραφή των ψυχοπαθολογικών συμπτωμάτων και σύντομη αναφορά σε σύγχρονες θεωρίες εξήγησης της ανάδυσής τους.

1η έκδοση - Εξαντλημένη

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΟΥΛΗΣ

Εκδόσεις Ζεβελεκάκη, Αθήνα, 1996

Μικρό εγχειρίδιο υπό μορφή γλωσσαρίου με τα σημεία και τα συμπτώματα που συνιστούν τις διαταραχές των ψυχιατρικών λειτουργιών.

Υπήρξε το πρώτο σύγχρονο ελληνικό εγχειρίδιο με αυτή τη θεματική.

Το περιεχόμενο της σελίδας θα είναι σύντομα διαθέσιμο.

ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ της ΕΨΕ

Συντονιστής:

Δημήτρης Πλουμπίδης
Καθηγητής Ψυχιατρικής, Πρόεδρος της ΕΨΕ

Εκπαιδευτές:

Γιώργος Κωνσταντακόπουλος
Ψυχίατρος, MD, PhD
Επιστημονικός συνεργάτης Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών & Institute of Psychiatry, Psychology and Neuroscience, King’s College London

Νικολέτα Ιωαννίδη
Κλινική Ψυχολόγος, MSc
Επιστημονικός συνεργάτης Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διάρκεια: 3 ώρες

Σκοπός - Θέματα:

Η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν τις πιο συχνές παθήσεις των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών και η δυσλειτουργία που προκαλούν στους ασθενείς, είναι εξαιρετικά σημαντική. Υπολογίζεται ότι το 2030 η κατάθλιψη θα είναι η κύρια αιτία της αναπηρίας παγκοσμίως. Επιπλέον οι καταθλιπτικές και οι αγχώδεις διαταραχές συνοδεύουν πολύ συχνά διάφορες σωματικές παθήσεις των οποίων την πορεία και πρόγνωση επιβαρύνουν σημαντικά.

Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών με ψυχικές διαταραχές χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τις υπηρεσίες υγείας ανεξάρτητα από τη συνύπαρξη ή όχι σωματικών νοσημάτων. Ιδιαίτερα η κατάθλιψη αποτελεί την 3η πιο συχνή αιτία προσέλευσης – μεταξύ όλων, σωματικών και ψυχικών – σε υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Υπολογίζεται ότι οι ασθενείς με κατάθλιψη απευθύνονται σε ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων πλην ψυχιάτρων σε ποσοστό 70-80%. Ωστόσο, σύμφωνα με σχετικές μελέτες τα ποσοστά αναγνώρισης της κατάθλιψης και του άγχους στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας είναι ιδιαίτερα χαμηλά (36–56% και 15–36%, αντίστοιχα). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα περίπου οι μισοί ασθενείς που πάσχουν από καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές, να παραμένουν αδιάγνωστοι και κατά συνέπεια χωρίς θεραπεία.

Με την απάντηση σε αυτό το μεγάλο πρόβλημα της δημόσιας υγείας θα ασχοληθεί το παρόν κλινικό φροντιστήριο. Η δυνατότητα να διαγνωσθεί και να αντιμετωπιστεί η κατάθλιψη στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας πρέπει να ενισχυθεί. Οι ιατροί της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας πρέπει να εκπαιδευτούν κατάλληλα ώστε να είναι ικανοί να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν την κατάθλιψη, διακρίνοντας παράλληλα τις περιπτώσεις που οφείλουν να παραπέμψουν σε ειδικό. Μέθοδοι και εργαλεία κατάλληλα για να διευκολύνουν τους ιατρούς πρωτοβάθμιας περίθαλψης σε αυτό τους το έργο έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια σε πολλές χώρες με προηγμένα συστήματα υγείας. Το παρόν κλινικό φροντιστήριο εντάσσεται σε μία προσπάθεια να αναπτυχθεί αντίστοιχη μεθοδολογία και να υπάρξει κατάλληλη εκπαίδευση των ιατρών και στη χώρα μας.

Το Κλινικό Φροντιστήριο απευθύνεται σε Γενικούς Ιατρούς και ιατρούς άλλων ειδικοτήτων πλην ψυχιατρικής που εργάζονται στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

Σκοπός του Κλινικού Φροντιστηρίου είναι να εκπαιδευτούν κατάλληλα οι ιατροί της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας πρέπει ώστε να είναι ικανοί να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν την κατάθλιψη, διακρίνοντας παράλληλα τις περιπτώσεις που οφείλουν να παραπέμψουν σε ειδικό. Οι συμμετέχοντες θα εξοικειθούν με μεθόδους και εργαλεία που διευκολύνουν τους ιατρούς πρωτοβάθμιας περίθαλψης σε αυτό τους το έργο.

Συγκεκριμένα, η ενίσχυση των ιατρών της πρωτοβάθμιας φροντίδας θα επιδιωχθεί στο κλινικό φροντιστήριο μέσα από τα ακόλουθα:

• Παροχή βασικών γνώσεων για την επιδημιολογία, την κλινική εικόνα και την πρόγνωση της κατάθλιψης
• Εκπαίδευση σε έναν σύντομο τρόπο ανίχνευσης της κατάθλιψης μέσω αναγνώρισης παραγόντων κινδύνου και δύο μόνο ερωτήσεων προς τον ασθενή
• Παρουσίαση μεθόδου για τη διάγνωση της κατάθλιψης, την κλινική εκτίμηση και το θεραπευτικό σχεδιασμό
• Εκπαίδευση στη χρήση ενός σύντομου ερωτηματολογίου διάγνωσης και παρακολούθησης της κατάθλιψης (PHQ-9) και του αντίστοιχου ερωτηματολογίου εκτίμησης και παρακολούθησης του άγχους (GAD-7)
• Βραχεία εκπαίδευση στη θεραπευτική αντιμετώπιση, την παρακολούθηση της θεραπευτικής ανταπόκρισης και τη διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής
• Παρουσίαση και διανομή ειδικών Έντυπων Οδηγών.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέρος 1ο: ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Α) Κατάθλιψη: Επιδημιολογικά δεδομένα και επιπτώσεις
Β) Το Πρόβλημα: Ανίχνευση – Διάγνωση και Αντιμετώπιση στην ΠΦΥ
Γ) Κλινικές εκδηλώσεις, κλινικές μορφές και πρόγνωση της κατάθλιψης

Μέρος 2ο: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΠΦΥ
Α) Ο ασθενής με κατάθλιψη στην ΠΦΥ: Οι «κόκκινες σημαίες»
Β) Ένας σύντομος τρόπος ανίχνευσης της κατάθλιψης
Γ) Διάγνωση και κλινική εκτίμηση με χρήση του ερωτηματολογίου PHQ-9
Δ) Εκπαίδευση στην ανίχνευση και τη διάγνωση (Βινιέτες – Συζήτηση)

Μέρος 3ο: ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ
Α) Διαφορική Διάγνωση – Χρήσιμα εργαλεία
Β) Εκτίμηση του κινδύνου αυτοκτονικότητας
Γ) Αξιολόγηση του συνοδού άγχους με χρήση του ερωτηματολογίου GAD-7
Δ) Εκπαίδευση στην εκτίμηση αυτοκτονικότητας και άγχους (Βινιέτες – Συζήτηση)

Μέρος 4ο: ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΠΦΥ
Α) Θεραπευτικές επιλογές
Β) Αντικαταθλιπτική αγωγή
Γ) Εκτίμηση της θεραπευτικής ανταπόκρισης με χρήση των PHQ-9 και GAD-7
Δ) Στρατηγικές αντιμετώπισης δυσκολιών – διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής
Ε) Θεραπευτικοί στόχοι - Θεραπεία συντήρησης
ΣΤ) Εκπαίδευση στην παρακολούθηση των ασθενών (Βινιέτες – Συζήτηση)

«Τα κλινικά φροντιστήρια κατά τη διάρκεια των ετών 2015 και 2016, διενεργήθηκαν δωρεάν στο πλαίσιο προγράμματος της ΕΨΕ, που υλοποιήθηκε με την ευγενική χορηγία της εταιρείας MYLAN.»

ΚΛΙΝΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ της ΕΨΕ

Συντονιστής:

Δημήτρης Πλουμπίδης
Καθηγητής Ψυχιατρικής, Πρόεδρος της ΕΨΕ

Εκπαιδευτές:

Γιώργος Κωνσταντακόπουλος
Ψυχίατρος, MD, PhD
Επιστημονικός συνεργάτης Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών & Institute of Psychiatry, Psychology and Neuroscience, King’s College London

Νικολέτα Ιωαννίδη,
Κλινική Ψυχολόγος, MSc
Επιστημονικός συνεργάτης Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Διάρκεια: 4 ώρες

Σκοπός - Θέματα:

Στην ψυχιατρική πράξη και αντιστοίχως στην κλινική εκπαίδευση μέχρι σήμερα, οι διαταραχές των νοητικών λειτουργιών (της μνήμης, της προσοχής, της κρίσης κ.λπ.) έχουν συνδεθεί στενά με νευροαναπτυξιακές (μαθησιακές δυσκολίες) και νευροεκφυλιστικές διαταραχές (άνοιες). Ωστόσο, τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα έχουν ήδη τεκμηριώσει την ύπαρξη νοητικής δυσλειτουργίας σε μεγάλο φάσμα ψυχικών διαταραχών και τη μεγάλη σημασία που έχει η δυσλειτουργία αυτή στην εργασιακή και κοινωνική λειτουργικότητα των ασθενών και γενικότερα στην ποιότητα ζωής τους.

Στη σχιζοφρένεια, ακόμη και όταν τα «θετικά» συμπτώματα της νόσου αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν παράλληλα νοητικά συμπτώματα, όπως δυσλειτουργία της μνήμης και της προσοχής, προβλήματα στην επεξεργασία πληροφοριών, την επίλυση προβλημάτων και τις κοινωνικές επαφές. Στη διπολική διαταραχή και στη χρόνια ή υποτροπιάζουσα μείζονα κατάθλιψη εμφανίζονται αντίστοιχα νοητικά προβλήματα, πιο περιορισμένα, αλλά ικανά να επιφέρουν σημαντική μείωση της λειτουργικότητας. Το ίδιο παρατηρείται και στις χρονιότερες και σοβαρότερες μορφές αγχωδών διαταραχών.

Συνεπώς η βελτίωση της νοητικής λειτουργικότητας συνιστά έναν αυτοτελή και σημαντικό στόχο της θεραπείας της νόσου. Ο σύγχρονος ψυχίατρος πρέπει να είναι ικανός να εκτιμήσει κλινικά τη νοητική δυσλειτουργία, να παρακολουθήσει την επίδραση της θεραπείας σε αυτή και να κάνει κατάλληλες θεραπευτικές επιλογές ή να κατευθύνει τον ασθενή σε ειδική θεραπευτική αντιμετώπιση των νοητικών συμπτωμάτων. Πρέπει γι’ αυτό να γνωρίζει τις επιδράσεις της φαρμακευτικής αγωγής στις νοητικές λειτουργίες και τη χρήση ειδικών θεραπευτικών τεχνικών, όπως η θεραπεία νοητικής επανόρθωσης (cognitive remediation therapy) και η εκπαίδευση σε κοινωνικές δεξιότητες (social skills training).

Υπάρχει πλέον η δυνατότητα να μεταδοθεί ταχύρρυθμα στους ψυχιάτρους το βασικό σώμα γνώσεων σχετικά με:

• Τις νοητικές λειτουργίες και την εκτίμησή τους
• Τις διαταραχές νοητικών λειτουργιών σε συγκεκριμένες ψυχικές διαταραχές
• Την επίδραση της τρέχουσας φαρμακευτικής αγωγής στη νοητική λειτουργικότητα και τις κατάλληλες θεραπευτικές επιλογές
• Τις ενδείξεις, τις αρχές και το αποτέλεσμα ειδικών παρεμβάσεων για τη νοητική δυσλειτουργία.

Το Κλινικό Φροντιστήριο απευθύνεται σε Ψυχιάτρους αλλά και σε Κλινικούς Ψυχολόγους και άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας που εργάζονται με ασθενείς με ψυχώσεις και συναισθηματικές διαταραχές.

Σκοπός του Κλινικού Φροντιστηρίου είναι να εκπαιδευτούν κατάλληλα οι κλινικοί ώστε να είναι ικανοί να εκτιμήσουν με αξιοπιστία τη νοητική δυσλειτουργία των ασθενών, να παρακολουθήσουν την εξέλιξή της κατά την πορεία της θεραπείας και να χρησιμοποιήσουν ειδικές παρεμβάσεις στο θεραπευτικό σχεδιασμό. Οι συμμετέχοντες θα εξοικειωθούν με ειδικές μεθόδους και εργαλεία ώστε να διαθέτουν την τεχνογνωσία για αυτή την κλινική εκτίμηση.

Συγκεκριμένα, η ενίσχυση των ψυχιάτρων θα επιδιωχθεί στο κλινικό φροντιστήριο μέσα από τα ακόλουθα:

• Παροχή βασικών γνώσεων για την κλινική εμφάνιση, σημασία και πρόγνωση της νοητικής δυσλειτουργίας σε βασικές ψυχικές διαταραχές, σχιζοφρένεια, διπολική διαταραχή και κατάθλιψη.
• Παρουσίαση των σύγχρονων μέσων θεραπευτικής αντιμετώπισης της νοητικής δυσλειτουργίας σε ασθενείς με ψυχικές διαταραχές.
• Παρουσίαση όλων των διαθέσιμων μεθόδων για την ανίχνευση και την αξιόπιστη εκτίμηση της νοητικής δυσλειτουργίας στις ψυχικές διαταραχές, μέσω κλινικής εξέτασης, με κλίμακες ερωτηματολόγια και επί της κλίνης νευροψυχολογικές δοκιμασίες.
• Εκπαίδευση σε σύντομους τρόπους εκτίμησης και παρακολούθησης της νοητικής δυσλειτουργίας.
• Παρουσίαση και διανομή ειδικών έντυπων οδηγών.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέρος 1ο: ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΛΑΠΤΟΝΤΑΙ ΣΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Μέρος 2ο: ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΙΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Α) Σχιζοφρένεια
Β) Διπολική διαταραχή
Γ) Μείζων κατάθλιψη

Μέρος 3ο: ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑ, ΤΗ ΔΙΠΟΛΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΙΖΟΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ
Α) Φαρμακευτική αντιμετώπιση
Β) Μη φαρμακευτικές θεραπείες

Μέρος 4ο: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ
Α) Ανίχνευση και εκτίμηση μέσω κλινικής συνέντευξης
Λίστα Ελέγχου Νοητικών Λειτουργιών (Check-list)
Β) Κλινική εκτίμηση μέσω κλιμάκων και ερωτηματολογίων
Perceived Deficits Questionnaire - Depression (PDQ-D)
Γ) Νευροψυχολογική εκτίμηση επί κλίνης
Brief Cognitive Assessment Tool for Schizophrenia (B-CATS)

Μέρος 5ο: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΜΕΣΩ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ
Α) Εκτίμηση και παρακολούθηση σε μείζονα κατάθλιψη με το PDQ-D
Β) Εκτίμηση και παρακολούθηση σε ψυχώσεις μέσω της B-CATS

«Το κλινικό φροντιστήριο διενεργήθηκε ήδη πιλοτικά και πρόκειται να επαναληφθεί στο πλαίσιο προγράμματος της ΕΨΕ, που θα υλοποιηθεί με την ευγενική χορηγία της εταιρείας MYLAN.»

Σπούδασε ιατρική στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ειδικεύτηκε στην ψυχιατρική στην Α΄ Ψυχιατρική Κλινική του ΕΚΠΑ, Αιγινήτειο Νοσοκομείο. Έχει επίσης εκπαιδευτεί στη Γνωσιακή Ψυχοθεραπεία και εξειδικευτεί στην Ψυχοθεραπεία των Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής. Είναι διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ.

Στο παρελθόν εργάστηκε ως επιστημονικός υπεύθυνος ψυχοκοινωνικών προγραμμάτων και ως εκπαιδευτής σε σεμινάρια επαγγελματικής κατάρτισης για επαγγελματίες ψυχικής υγείας που υλοποιήθηκαν στην Ελλάδα, τη Δανία και τη Φινλανδία, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ψυχαργώς» για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση. Από το 2008 εργάζεται ως επιστημονικός συνεργάτης της Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ στο Κέντρο Κοινοτικής
Ψυχικής Υγιεινής Βύρωνα-Καισαριανής και στο Ειδικό Ιατρείο Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής. Παράλληλα, είναι συνεργάτης ερευνητής στο Institute of Psychiatry, Psychology and Neuroscience, King’s College London και στο University College London. Βασικά ερευνητικά του ενδιαφέροντα αποτελούν η εναισθησία (επίγνωση του νοσηρού), η νοητική λειτουργικότητα και ιδιαίτερα η κοινωνική νόηση σε ψυχικές διαταραχές, οι μετα-νοητικές
ικανότητες (metacognition) και η σχέση τους με την ψυχοπαθολογία.

Μέχρι σήμερα έχει 95 δημοσιεύσεις εργασιών σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και έχει συμμετάσχει στη συγγραφή 6 επιστημονικών συγγραμμάτων. Είναι Διευθυντής Σύνταξης (Editor-in-chief) του επιστημονικού περιοδικού Ψυχιατρική της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, μέλος συντακτικής επιτροπής των περιοδικών Social Neuroscience, Brain Sciences και Frontiers in Psychiatry, Deputy editor-in-chief του ηλεκτρονικού περιοδικού Dialogues in Clinical Neuroscience & Mental Health, μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Σύναψις και κριτής-σύμβουλος σε πολλά διεθνή επιστημονικά περιοδικά.

Από το 2014 είναι ο επιστημονικός υπεύθυνος του ετήσιου μετεκπαιδευτικού σεμιναρίου Κλινικής Ψυχοπαθολογίας «Παναγιώτης Ουλής» της Α΄ Ψυχιατρικής Κλινικής του ΕΚΠΑ και του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ). Από το 2016 είναι υπεύθυνος ενός ακόμα ετήσιου μετεκπαιδευτικού σεμιναρίου Κλινικών Δεξιοτήτων στην Ψυχοπαθολογία «Παναγιώτης Ουλής» που διοργανώνεται από την Α΄ Ψυχιατρική Κλινική του ΕΚΠΑ και την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία. Επίσης, διδάσκει σε μετεκπαιδευτικά προγράμματα για ειδικευόμενους ψυχιάτρους και άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ελλάδα και στη Μ. Βρετανία.